Wat is verplicht in 2026?
In tegenstelling tot wat veel huiseigenaren denken, is er in 2026 nog weinig wettelijk verplicht voor particuliere woningeigenaren. De verplichtingen concentreren zich op twee momenten: bij verkoop en bij ingrijpende renovatie.
| Situatie | Verplichting | Sinds |
|---|---|---|
| Verkoop van een woning | Energielabel tonen (geldig, max 10 jaar oud) | 2015 |
| Verhuur van een woning | Energielabel verplicht bij nieuwe huurcontracten | 2008 |
| Ingrijpende renovatie (>25% van de schil) | Renovatiedeel moet voldoen aan minimale isolatiewaarden (Bbl) | 2024 |
| Nieuw cv-ketel plaatsen | HR-ketel verplicht (minimaal HR107) | Al jaren |
| Aardgasvrij maken | Nog NIET verplicht voor bestaande bouw | — |
De regel rond ingrijpende renovatie is de meest relevante. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, opvolger van het Bouwbesluit) schrijft voor dat wanneer u meer dan 25% van de thermische schil renoveert — denk aan het vervangen van alle kozijnen of het volledig isoleren van het dak — het gerenoveerde deel moet voldoen aan de actuele isolatienormen. U hoeft niet het hele huis te upgraden, alleen het deel dat u aanraakt.
Waarvoor heeft u een vergunning nodig?
Veel verduurzamingsmaatregelen zijn vergunningsvrij. Maar niet allemaal. Het overzicht:
| Maatregel | Vergunning nodig? | Opmerking |
|---|---|---|
| Spouwmuurisolatie | Nee | — |
| Dakisolatie (binnenzijde) | Nee | — |
| Vloerisolatie | Nee | — |
| HR++ glas plaatsen | Nee (mits kozijnprofiel gelijk blijft) | Bij wijziging kozijnprofiel: check gemeente |
| Zonnepanelen (schuindak) | Nee (mits vlak op dak) | Monument: wél vergunning |
| Zonnepanelen (plat dak) | Nee | Tenzij >1 meter boven dakrand |
| Warmtepomp buitenunit | Nee (mits niet aan voorzijde) | Geluidsnormen: max 40 dB op erfgrens |
| Kozijnen vervangen (andere stijl) | Ja (omgevingsvergunning) | Check welstandsnota gemeente |
| Gevelisolatie buitenzijde | Ja (wijziging uiterlijk) | — |
| Dakopbouw voor zonnepanelen | Ja | — |
De vuistregel: alles wat het uiterlijk van de woning niet wijzigt, is vergunningsvrij. Alles wat zichtbaar verandert aan de gevel of het dak, vereist in de meeste gemeenten een omgevingsvergunning. Let op: gemeentelijke regels kunnen strenger zijn dan landelijke. Monumenten hebben altijd een vergunning nodig voor wijzigingen aan de buitenzijde.
Subsidies in 2026: het overzicht
De subsidiepotten voor particuliere woningeigenaren zijn in 2026 omvangrijk maar versnipperd. De drie belangrijkste regelingen:
ISDE (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing)
De ISDE is de breedste subsidie voor huiseigenaren. Bedragen per maatregel (2026):
- Warmtepomp (lucht-water): €1.500 – €3.675
- Zonneboiler: €750 – €1.500
- Isolatie (dak, gevel, vloer, glas): €0,65 – €4,50 per m², afhankelijk van type en Rc-waarde
- Combinatiebonus: 20% extra bij minimaal 2 isolatiemaatregelen
SEEH (Subsidie Energiebesparing Eigen Huis)
Specifiek voor VvE's (Verenigingen van Eigenaren). Bedragen tot €2.500 per woning bij collectieve isolatieprojecten.
Gemeentelijke subsidies
Veel gemeenten bieden aanvullende subsidies bovenop de landelijke regelingen. Bedragen en voorwaarden variëren sterk. Controleer altijd de website van uw gemeente of het Energieloket.
De valkuilen
- Volgorde van aanvragen: ISDE moet aangevraagd worden VOORDAT u de installateur betaalt. Eerst aanvragen, dan laten uitvoeren, dan bewijs uploaden. Achteraf aanvragen is niet mogelijk.
- Combinatie-eisen: De combinatiebonus van 20% geldt alleen wanneer u minimaal twee isolatiemaatregelen tegelijk uitvoert. 'Tegelijk' betekent: binnen 24 maanden en op dezelfde aanvraag.
- Erkende installateurs: Bepaalde subsidies vereisen dat het werk wordt uitgevoerd door een gecertificeerd installateur. Een aannemer zonder certificering kan betekenen dat u geen subsidie ontvangt, zelfs als het werk technisch correct is.
- Budgetplafond: De landelijke subsidiepotten zijn eindig. In 2024 was het ISDE-budget in november op. Wie laat in het jaar aanvraagt, riskeert een wachtlijst.
"De subsidieregels veranderen elk jaar. Wat in januari geldt, kan in juli zijn aangepast. Check altijd de actuele voorwaarden op rvo.nl voordat u verplichtingen aangaat."
Een uitgebreid overzicht van alle subsidiemogelijkheden vindt u op ParaatSubsidie. Voor advies over welke verduurzamingsmaatregelen het meeste opleveren, bekijk de berekeningen op ParaatEnergie.
Meer lezen
Bekijk ook: De stikstofcrisis en de bouw — wat verandert er in 2026?
Of lees: Energiebesparingen doorgerekend — per maatregel berekend.
