Interview: een aannemer over de 5 grootste verbouwmythen

Pieter de Waal (51) leidt een aannemersbedrijf met twaalf medewerkers in de regio Utrecht. In 24 jaar heeft hij honderden verbouwingen begeleid, van keukenrenovaties tot volledige dakopbouwen. Hij is nuchter, direct en soms ongemakkelijk eerlijk — eigenschappen die hem niet altijd de opdracht opleveren, maar wél de klanten die hij wil.

Mythe 1: "De offerte is wat het gaat kosten"

Klanten nemen een offerte vaak letterlijk. Is dat naïef?

"Niet naïef, maar onrealistisch. Een offerte is een inschatting op basis van wat je op dat moment weet. Bij een verbouwing weet je op voorhand nooit alles. Zodra je een muur openbreekt, kun je verrast worden: asbest, rot, leidingen die niet zitten waar de bouwtekening zegt dat ze zitten, een fundering die minder draagkracht heeft dan verwacht."

"De regel die ik hanteer: reken op 10 tot 15 procent boven de offerte voor onvoorziene kosten. Niet omdat de aannemer de boel oplicht, maar omdat oudere woningen onvoorspelbaar zijn. Een aannemer die zegt dat er nooit meerwerk komt, liegt of is onervaren. In beide gevallen moet u doorlopen."

Hoe beschermt de consument zich?

"Vraag naar de meerwerk-regeling in het contract. Serieuze aannemers werken met een helder protocol: meerwerk wordt schriftelijk gemeld, inclusief kosten, voordat het wordt uitgevoerd. U tekent voor akkoord. Geen akkoord, geen meerwerk. Het feit dát meerwerk kan ontstaan is normaal. Het feit dat het u overvalt, is dat niet — dan heeft de aannemer slecht gecommuniceerd."

Mythe 2: "Zelf doen is altijd goedkoper"

De doe-het-zelf-cultuur is sterk in Nederland. Terecht?

"Voor bepaalde klussen: absoluut. Schilderen, behangen, een simpele vloer leggen — dat kan een handig persoon prima zelf. Maar voor constructief werk, elektra, loodgieterij en alles wat met draagmuren te maken heeft: laat het aan een vakman over. De kosten van het zelf doen zijn niet alleen de materialen en uw eigen uren. Het zijn ook de kosten van fouten die u niet ziet."

"Ik heb verbouwingen overgenomen van doe-het-zelvers die uiteindelijk twee keer zo duur uitvielen als wanneer ze direct een professional hadden ingeschakeld. Een waterpas die één graad scheef staat, resulteert in een keukenblad dat niet past. Een draadje dat verkeerd is aangesloten, resulteert in een kortsluiting twee jaar later. Die fouten zie je niet op het moment zelf — ze openbaren zich later, als de schade groter is."

"Het verschil tussen een amateur en een professional is niet het gereedschap. Het is weten wat er kan misgaan voordat het misgaat."

Mythe 3: "Een verbouwing duurt altijd langer dan gepland"

Dat klinkt alsof u vindt dat het niet altijd uitloopt?

"De mythe is niet dat verbouwingen uitlopen. De mythe is dat dit onvermijdelijk is. Het is niet onvermijdelijk. Het is het gevolg van slechte planning, onduidelijke afspraken en — ik zeg het eerlijk — een sector die jarenlang wegkwam met vaagheid."

"Een verbouwing die goed is voorbereid — met een gedetailleerd plan van aanpak, duidelijke planning per fase, tijdig bestelde materialen en afspraken met onderaannemers die weken van tevoren zijn gemaakt — hoeft niet uit te lopen. In mijn praktijk loopt ongeveer 30 procent van de projecten uit, en in bijna alle gevallen is de oorzaak een factor die pas tijdens de verbouwing zichtbaar werd: een constructief probleem, een leveringsprobleem, een wijziging van de klant."

"Dat laatste is overigens de meest voorkomende oorzaak van vertraging. De klant die halverwege besluit dat de badkamer toch anders moet, of dat er een extra stopcontact bij moet, of dat de kleur van de keuken niet bevalt. Elke wijziging tijdens de uitvoering kost niet alleen geld maar ook tijd. Mijn advies: neem de tijd voor de voorbereiding, want elke dag die u spendeert aan een goed plan bespaart u drie dagen op de bouw."

Mythe 4: "De goedkoopste offerte is de beste keuze"

Dat is een gevoelig onderwerp.

"En een belangrijk. De goedkoopste offerte is bijna nooit de beste keuze, en het is de fout die ik het vaakst zie bij particuliere opdrachtgevers. Drie offertes aanvragen en de laagste kiezen — dat klinkt rationeel, maar het is het tegenovergestelde."

"Als drie aannemers dezelfde verbouwing beoordelen en er zit meer dan 20 procent verschil tussen de goedkoopste en de duurste, dan rekent de goedkoopste iets niet mee. Dat kan bewust zijn — hij weet dat meerwerk komt maar vermeld het niet om de opdracht te krijgen. Of het kan onbewust zijn — hij heeft minder ervaring en ziet de risico's niet. In beide gevallen betaalt u het verschil later alsnog, maar dan zonder de controle die u bij de offerte nog had."

"Mijn advies: vergelijk niet op prijs maar op specificatie. Vraag elke aannemer om exact dezelfde werkzaamheden te beschrijven. Vergelijk de detaillering, de kwaliteit van de communicatie en de referenties. De aannemer die het duurste is maar de meest gedetailleerde offerte levert en de beste referenties heeft, is vrijwel altijd de betere keuze."

Mythe 5: "Na de verbouwing ben je klaar"

Wat bedoelt u daarmee?

"De mythe dat een verbouwing een eindpunt is. Dat u de sleutel omdraait, de laatste factuur betaalt en vervolgens tien jaar nergens naar om hoeft te kijken. Dat is niet hoe gebouwen werken."

"Een verbouwing is het begin van een onderhoudscyclus. Voegen moeten na een jaar worden gecontroleerd omdat ze krimpen bij het drogen. Kitwerk rond het bad moet na twee tot drie jaar worden vervangen. Een nieuw dak moet jaarlijks worden geïnspecteerd op losse pannen en verstopte goten. Wie dat onderhoud negeert, betaalt later voor reparaties die vele malen duurder zijn dan het preventieve onderhoud."

"Ik geef elke klant bij oplevering een onderhoudsschema: wat moet u wanneer controleren, wat kunt u zelf doen, wanneer moet u een vakman bellen. Het is geen populair document — niemand wil na een uitputtende verbouwing horen dat er onderhoud aankomt — maar het is het belangrijkste document dat ik aflever. Belangrijker dan de factuur."

Wie dat onderhoud systematisch wil aanpakken, vindt in onze seizoensgids voor woningonderhoud een praktisch vertrekpunt.

Een eerlijk woord over de sector

De aannemerssector heeft geen fantastische reputatie. Is dat terecht?

"Deels. Er zijn cowboys in deze sector, net als in elke sector. Maar het beeld dat alle aannemers onbetrouwbaar zijn, is een karikatuur. De overgrote meerderheid van mijn collega's is vakbekwaam, eerlijk en trots op zijn werk. Het probleem is dat de negatieve ervaringen luider klinken dan de positieve. Een tevreden klant vertelt het aan drie mensen. Een ontevreden klant vertelt het aan dertig."

"Wat u kunt doen: vraag referenties en bel ze daadwerkelijk. Kijk niet alleen naar reviews op internet maar bezoek een afgerond project. Een aannemer die bereid is om u langs een vorig project te laten gaan, heeft niets te verbergen. Een aannemer die dat weigert, heeft misschien wel iets te verbergen."

De bredere context van circulair verbouwen biedt overigens nieuwe perspectieven op de aannemerssector. Pieter de Waal ziet het als een kans: "Aannemers die met hergebruikte materialen kunnen werken, onderscheiden zich. Het vereist meer vakmanschap, meer creativiteit. En dat is precies wat deze sector nodig heeft."